Samarqand san'at, madaniyat hamda badiiy hunarmandchilik keng rivoj topgan Yer kurrasidagi eng ko'hna shaharlardan biri. XVI asrda Samarqandda kandakor usta Kamol yashab o'tgan — o'sha davrda unga teng keladigan usta bo'lmagan deb hisoblanadi.
XVII asrdan boshlab XIX asrgacha hunarmandchilik ba'zida rivojlanib, ba'zida inqirozga uchrab turdi. XIX asrning boshlarida Samarqandda hunarmandchilik gurkirab rivojlandi. U yerda misgarlik hamda kandakorlikning o'ziga xos maktablari paydo bo'ldi.
O'rta Osiyo Rossiya tomonidan bosib olingandan so'ng, Samarqand yirik shaharga aylanib savdoda va hunarmandchilikda yetakchi rol o'ynadi, misgarlik hamda kandakorlik mahsulotlari ishlab chiqarila boshlandi.
XVI asr
Usta Kamol Samarqandda yashab o'tdi. O'sha davrda unga teng keladigan kandakor bo'lmagan deb hisoblanadi.
XIX asr boshlari
Samarqandda misgarlik va kandakorlik gurkirab rivojlandi. O'ziga xos maktablar paydo bo'ldi.
1924–1930
O'zbekistonning poytaxti Samarqandda bo'lgan davrda misgarlik va kandakorlik yanada rivojlandi.
1930 yil
Poytaxt Toshkentga ko'chirilgandan so'ng kandakorlik buyumlari ishlab chiqarish birmuncha kamaydi.
Samarqand kandakorlik buyumlarini pardozlashda gardishga o'xshash chekmani qo'llashi bilan ajralib turadi. Bundan tashqari geometrik ko'rinishga o'xshash naqshlar ishlatib o'ziga xos motivga ega. Ustalar naqsh talablarini uzluksiz davom ettirib boshqalari bilan chirmashgan tanoblarni enliroq qilib ishlaydilar.
Samarqand naqshlari Xiva, Farg'ona, Buxoro naqshlariga o'xshamaydi — bu maktabning asosiy farqlovchi belgisi.
⭕
Gardish Naqsh
Gardishga o'xshash chekma Samarqand maktabining asosiy belgisi. Doira shaklida joylashgan naqshlar buyumga o'ziga xos kompozitsion ko'rinish beradi.
🌸
Chorbarg Gullar
Me'morchilik va amaliy san'at buyumlarida qo'llaniladigan to'rt bargli gullar Samarqand kandakorlari tomonidan juda ko'p ishlatiladi.
📐
Geometrik Naqshlar
O'ziga xos geometrik motivlar boshqa maktablardan farq qiladi. Chirmashgan tanoblar enliroq qilib ishlangan.
🔄
Uzluksiz Kompozitsiya
Naqshlar bir-biriga ulangan holda uzluksiz kompozitsiya hosil qiladi — bu Samarqand maktabining o'ziga xos xususiyati.
Samarqand kandakorlarining mis laganlari, chilim, cho'mich, qilof, kosa, qaladon, chekish asboblari, marosim idishlarining ajoyib namunalari O'zbekiston tasviriy san'at muzeyida saqlanmoqda.
🪔
Lagan va Kosa
Samarqand laganlari naqshlarining o'ziga xosligi bilan mashhur. Chorbarg gullar asosiy motiv sifatida ishlatilgan.
💨
Chilim va Qaladon
Turli hayot tarzi buyumlari Samarqand ustalarining mahoratini namoyish etgan. Har bir buyum alohida uslubda bezatilgan.
🏛
Muzey Namunalari
O'zbekiston tasviriy san'at muzeyida saqlanadigan Samarqand namunalari maktabning eng yaxshi asarlarini o'z ichiga oladi.
Samarqand kandakorlik maktabining yirik vakillari o'z san'atlari bilan tarixga kirganlar:
